Planowy zabieg chirurgiczny w obrębie narządu ruchu wymaga odpowiedniego przygotowania i kwalifikacji medycznej. Celem tego procesu jest potwierdzenie wskazań do operacji, identyfikacja ewentualnych przeciwwskazań oraz ograniczenie ryzyka powikłań okołooperacyjnych. Sprawdź, od czego rozpoczyna się kwalifikacja do procedur ortopedycznych i jakie badania mogą być potrzebne.
Na czym polega proces kwalifikacji do zabiegu ortopedycznego?
Kwalifikacja do planowego leczenia operacyjnego może wymagać współpracy specjalistów kilku dziedzin. Lekarz operator ocenia stan operowanego obszaru oraz ogólny stan zdrowia pacjenta. Decyzja uwzględnia przewidywane korzyści z zabiegu, jego alternatywy oraz ryzyko związane z operacją i znieczuleniem.
Decyzja o kwalifikacji nie zapada wyłącznie na podstawie wyników badań obrazowych. Równie istotne są objawy kliniczne – nasilenie bólu, stopień ograniczenia funkcji kończyny i efekty dotychczasowego leczenia zachowawczego, jeżeli było ono wskazane.
Jakie badania obrazowe są kluczowe w ocenie narządu ruchu?
Przed kwalifikacją do zabiegu operacyjnego lekarz ocenia, jakie informacje o strukturach anatomicznych są potrzebne do podjęcia decyzji i zaplanowania leczenia. Rodzaj zlecanych badań zależy od rozpoznania oraz planowanej procedury:
- Radiografia cyfrowa (RTG): podstawowe badanie w kwalifikacji do wielu operacji odtwórczych i endoprotezoplastyki. Odpowiednio dobrane projekcje, niekiedy wykonywane w obciążeniu, pozwalają ocenić ustawienie kończyny, zaawansowanie zmian zwyrodnieniowych oraz strukturę kostną.
- Rezonans magnetyczny (MRI): w określonych wskazaniach przydatny przy planowaniu zabiegów rekonstrukcyjnych w obrębie tkanek miękkich – np. rekonstrukcji więzadeł, leczenia uszkodzeń łąkotek czy naprawy ścięgien stożka rotatorów barku. Nie jest jednak obowiązkowy przed każdym takim zabiegiem.
- Tomografia komputerowa (CT): wykorzystywana, gdy konieczna jest szczegółowa, niekiedy trójwymiarowa ocena złożonych złamań lub ubytków kostnych, a także w wybranych procedurach wymagających planowania indywidualnych implantów.
Dostęp do diagnostyki, sal operacyjnych i oddziału hospitalizacji umożliwia przeprowadzenie kolejnych etapów leczenia w ośrodkach takich jak Szpital ortopedyczny MIRAI Clinic w Otwocku.
Jakie badania ogólnomedyczne i laboratoryjne są wymagane?
Oprócz oceny narządu ruchu przed planową operacją analizuje się stan ogólny pacjenta. Zakres badań laboratoryjnych dobiera się indywidualnie – zależy on m.in. od rodzaju i rozległości zabiegu, ryzyka krwawienia, chorób współistniejących oraz przyjmowanych leków. W zależności od wskazań mogą być zlecane:
- Morfologia krwi obwodowej – szczególnie przed większymi zabiegami lub przy podejrzeniu niedokrwistości.
- Oznaczenie grupy krwi i badanie w kierunku przeciwciał odpornościowych – gdy istnieje istotne prawdopodobieństwo konieczności przetoczenia krwi.
- Parametry krzepnięcia (PT, INR, APTT) – przy określonych wskazaniach, np. w przypadku podejrzenia zaburzeń krzepnięcia lub wybranych chorób współistniejących; nie rutynowo u wszystkich pacjentów.
- Stężenie elektrolitów (sód, potas) oraz parametry czynności nerek (np. kreatynina i eGFR) – jeśli uzasadniają to rodzaj zabiegu lub stan zdrowia pacjenta.
- Ocena gospodarki węglowodanowej (glukoza lub HbA1c, zależnie od wskazań), zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą.
- Stężenie białka C-reaktywnego (CRP) – w sytuacjach, gdy istnieje podejrzenie zakażenia lub inne konkretne wskazania kliniczne.
Elektrokardiogram (EKG) zleca się w zależności od rozległości operacji, wieku i czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, a nie automatycznie każdemu pacjentowi. Zdjęcia RTG klatki piersiowej nie wykonuje się rutynowo przed planową operacją; badanie to jest uzasadnione tylko w określonych sytuacjach klinicznych.
Jaka jest rola konsultacji anestezjologicznej?
Ważnym etapem przygotowania przedoperacyjnego jest konsultacja z lekarzem anestezjologiem. Podczas wizyty lekarz analizuje dokumentację medyczną, wyniki potrzebnych badań i informacje dotyczące chorób przewlekłych, przyjmowanych leków (w tym przeciwkrzepliwych) oraz wcześniejszych znieczuleń.
Na podstawie zebranych informacji anestezjolog ocenia stan ogólny pacjenta, m.in. z wykorzystaniem klasyfikacji ASA-PS, która nie jest samodzielną skalą ryzyka operacyjnego. Uwzględniając również rodzaj zabiegu i inne czynniki ryzyka, ustala plan znieczulenia (np. ogólnego lub regionalnego) oraz omawia go z pacjentem.
Planowanie leczenia zabiegowego wymaga indywidualnego podejścia i współpracy pacjenta z zespołem medycznym. Wątpliwości dotyczące zakresu badań, przebiegu operacji i przygotowania należy omówić z lekarzem prowadzącym oraz anestezjologiem.
Źródła:
- European Society of Anaesthesiology and Intensive Care (ESAIC) – Preoperative assessment of adults undergoing elective noncardiac surgery: Updated guidelines, *European Journal of Anaesthesiology*, 2025, DOI: 10.1097/EJA.0000000000002069.
- Preoperative Optimization in Total Knee Arthroplasty: Beyond Weight Loss, *Quality in Sport*, 2026, DOI: 10.12775/QS.2026.54.70478.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE) – Routine preoperative tests for elective surgery, NG45, 2016.
- American Society of Anesthesiologists – Statement on ASA Physical Status Classification System, *Anesthesiology Open*, 2026.
Artykuł sponsorowany
Ekspert w obszarze pulmonologii i fizjologii oddychania, specjalizujący się w profilaktyce oraz wczesnym rozpoznawaniu chorób płuc. Koncentruje się na analizie aktualnych badań i wytycznych oraz popularyzacji sprawdzonych metod wspierania kondycji układu oddechowego, z naciskiem na rzetelność i precyzję merytoryczną.